Są pióra, które służą do pisania. Są też takie, które mają przede wszystkim opowiadać historię. Montegrappa Muonionalusta Meteorite Fountain Pen należy do tej drugiej kategorii. Włoska manufaktura sięgnęła po materiał, którego historia zaczęła się jeszcze przed powstaniem Ziemi: autentyczny meteoryt Muonionalusta, powstały około 4,565 miliarda lat temu. Za to kolekcjonerskie pióro trzeba zapłacić 82 tys. euro.
Montegrappa, włoski producent luksusowych instrumentów piśmienniczych, nie traktuje tego modelu jak kolejnego wariantu katalogowego. Pióro ma numer referencyjny ISEXN3GC i zostało opisane przez producenta jako „one-of-a-kind creation” – unikatowy obiekt. Obecnie na oficjalnej stronie marki widnieje jako wyprzedany. Montegrappa podaje długość 138 mm, średnicę 16,60 mm i masę 102 g. Konstrukcję uzupełniają elementy z 18-karatowego złota, złota stalówka 18K oraz tłokowy system napełniania. W zestawie znajduje się również 50-mililitrowy flakon atramentu.
Materiał, który pamięta narodziny Układu Słonecznego
Muonionalusta nie jest efektowną nazwą marketingową wymyśloną przez producenta. To rzeczywisty meteoryt żelazny typu IVA, fine octahedrite, znaleziony w północnej Szwecji. Pierwszy fragment odkryto w 1906 roku w pobliżu Kitkiöjärvi, w regionie Norrbotten. Meteoryt spadł na Ziemię około miliona lat temu, a jego materiał powstał jeszcze w pierwszych etapach historii Układu Słonecznego.
Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest struktura Widmanstättena – geometryczny układ kryształów żelaza i niklu, który powstawał podczas niezwykle powolnego chłodzenia metalicznego ciała macierzystego. Tego wzoru nie da się po prostu „wydrukować” ani odtworzyć maszynowo. Każdy fragment meteorytu ma własny układ charakterystycznych linii.
Montegrappa stawia na rzemiosło
W przypadku takiego projektu największym wyzwaniem nie jest samo wykorzystanie niezwykłego materiału. Problemem jest jego precyzyjna obróbka i połączenie z tradycyjną konstrukcją luksusowego pióra.
Montegrappa wykorzystała sylwetkę charakterystyczną dla rodziny Extra 1930. Jednak rzemieślnicy przekształcili ją w obiekt o zupełnie innym charakterze. Meteoryt jest tutaj częścią przedmiotu, a nie dekoracyjnym dodatkiem.
Także najmniejsze detale zostały podporządkowane kosmicznemu motywowi. Na pierścieniu skuwki umieszczono współrzędne miejsca odkrycia Muonionalusty. Klips i rolka mają przypominać dynamiczny tor lotu meteorytu przez atmosferę. Natomiast na 18-karatowej stalówce pojawił się motyw meteorytu w locie.
Dlaczego ktoś miałby zapłacić 82 tysiące euro za pióro?
Bo nie kupuje już wyłącznie narzędzia do pisania. Sama wartość materiału nie tłumaczy ceny. Montegrappa nie podaje publicznie masy meteorytu wykorzystanego w tym egzemplarzu, dlatego nie można uczciwie stwierdzić, jaka część 102-gramowej masy pióra przypada na materiał pozaziemski. Cena wynika raczej z połączenia unikatowego meteorytu, 18-karatowego złota, ręcznej pracy, projektu włoskiej manufaktury i kolekcjonerskiego charakteru obiektu.
To zresztą typowa logika świata haute joaillerie, zegarków haute horlogerie czy sztuki użytkowej. Cena nie jest prostą sumą kosztu surowców. Płaci się za historię, rzadkość, autorstwo, wykonanie i możliwość posiadania przedmiotu, którego nie da się łatwo zastąpić kolejnym egzemplarzem.
Montegrappa sama klasyfikuje swoje najbardziej niezwykłe instrumenty jako „Unique Creations”. Obiekty sztuki wykonywane w limitowanych seriach albo jako pojedyncze, ekskluzywne kreacje.
Po co właściwie powstają takie przedmioty?
Paradoksalnie – właśnie po to, żeby przekroczyć swoją podstawową funkcję.
Pióro za 82 tys. euro nie konkuruje z dobrym piórem za kilkaset czy kilka tysięcy euro pod względem praktyczności. Jego zadaniem jest stworzenie emocjonalnej więzi pomiędzy właścicielem a przedmiotem. Podczas gdy zwykłe pióro jest narzędziem, Muonionalusta jest materialnym nośnikiem opowieści: fragmentem kosmosu, który przez miliardy lat pozostawał częścią większego ciała niebieskiego, przetrwał jego rozpad, trafił na Ziemię, został odnaleziony ponad sto lat temu, a następnie otrzymał zupełnie nowe życie.
Właśnie dlatego tego rodzaju przedmioty powstają. Luksus na najwyższym poziomie nie próbuje już być „lepszą wersją” produktu masowego. Próbuje być niepowtarzalnym doświadczeniem posiadania.
Muonionalusta jest pod tym względem niemal idealnym materiałem. Każdy ślad na jego powierzchni jest jednocześnie elementem wzoru. Dowodem naturalnego pochodzenia i fragmentem historii liczącej miliardy lat.
