Nagroda Pritzker 2026 trafiła do Smiljan Radić Clarke, chilijskiego architekta, którego twórczość łączy eksperymenty materiałowe, pamięć kulturową i subtelną wrażliwość na ludzkie doświadczenie. Jury podkreśliło, że jego budynki balansują na granicy tymczasowości i niestabilności, a mimo to oferują stabilne i optymistyczne schronienie.
Korzenie i historia, które kształtują architekturę
Radić urodził się w Santiago w rodzinie migrantów – jego ojciec wywodził się z Chorwacji, a matka z Wielkiej Brytanii. To połączenie kultur ukształtowało jego świadomość złożonego świata i postrzeganie życia jako procesu konstruowania sensu, a nie jedynie dziedziczenia tradycji. Architekt podkreśla, że własne korzenie trzeba czasem stworzyć samodzielnie, by zyskać wolność w działaniu i myśleniu.
Twórcza droga pełna wyzwań
Droga Radića do architektury nie była liniowa. Już jako czternastolatek zetknął się z projektowaniem budynków w szkole artystycznej. Studia architektoniczne w Pontificia Universidad Católica de Chile zakończyły się początkową porażką – nie zdał egzaminu końcowego w 1989 roku.
To jednak otworzyło mu drogę do dalszych studiów historii architektury w Wenecji i do podróży po świecie, które uważa za fundament swojego wykształcenia. Od początku jego prace łączyły architekturę z filozofią, sztuką i literackimi inspiracjami, tworząc przestrzenie, w których rodzą się idee.
Pritzker 2026. Małe studio, wielkie idee
W 1995 roku Radić założył własne studio w Santiago, kameralne i świadomie intymne. Razem z żoną, rzeźbiarką Marcelą Correą, stworzył między innymi Casa Chica (Vilches, Chile, 1997), 24-metrowe schronienie w Andach, budowane ręcznie. Ich współpraca to nie tylko projekty, lecz codzienny dialog i wymiana idei, który kształtuje każdą realizację.
Architektura jako schronienie i refleksja
Radić bada granice między tym, co chroni, a tym, co inspiruje introspekcję. Jego projekty balansują między schronieniem a azylem, ochroną a wrażliwością. W centrum jego myśli jest fragilność – akceptacja kruchości jako nieodłącznego elementu życia.
Jego tymczasowe konstrukcje, a także budynki mieszkalne i instytucjonalne, pozostają emocjonalnie obecne i świadome kontekstu, w którym powstają. Dlatego jest to architektura wrażliwości.
Międzynarodowe realizacje i uznanie
Radić zyskał światową sławę dzięki projektom takim jak The Boy Hidden in a Fish (Wenecja, 2010) czy 14. Serpentine Pavilion w Londynie (2014), tymczasowe schronienie z włókna szklanego. W 2017 roku założył Fundación de Arquitectura Frágil, organizację wspierającą eksperymentalną architekturę i interdyscyplinarne podejście do projektowania.
Jego dorobek został nagrodzony wieloma międzynarodowymi wyróżnieniami. Między innymi nagrodą Architectural Record Design Vanguard, Oris Award, Arnold W. Brunner Memorial Prize oraz Grand Prize na Pan-American Architecture Biennial w Quito. Jego prace były również wielokrotnie pokazywane w Tokio, Londynie, Nowym Jorku, Hiroshimie i Santiago.
Architektura, która czuje
Radić nadal mieszka i pracuje w Santiago. Prowadzi kameralną praktykę, w której każdy projekt jest osobisty, przemyślany i głęboko odczuwalny. Jego nagroda Pritzker 2026 podkreśla, że współczesna architektura może być zarówno eksperymentalna, jak i pełna wrażliwości. I nie zapomina o ludziach, którym oferuje przestrzeń do życia, refleksji i inspiracji.
